و جواب ساير ادله نيز با اندكى تأمل آشكار است . كلمات بزرگان در مورد امتناع پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم از نماز تراويح از جمله چيزهايى كه نشان مىدهد جماعت خواندن تراويح مشروع نيست ، اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و خليفه اول در تمام مدت خلافتش آن را ترك كردند و خليفه دوم نيز در اوائل خلافتش آن را ترك كرد و تصريح كرد كه اين نماز بدعت است و روايت صحيحى كه مفادش اين باشد كه على عليه السلام نافله را به جماعت خوانده باشد به ما نرسيده است . و علاوه بر آن بسيارى از بزرگان اهل سنت از جمله عسقلانى و عينى و ديگران تصريح كرده‌اند كه در هيچ روايت قوى و محكمى نيامده كه پيامبر آن را به جماعت خوانده باشد و مردم را بر آن تشويق كرده باشد . نظر فقهاى اهل سنت 1 - عسقلانى : پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم از دنيا رفت و مردم چنين - و در روايت ديگرى بجاى مردم ، كلمه امر آمده است - بودند ، يعنى نماز تراويح را به جماعت نمىخواندند و احمد از روايت أبي ذئب از زهرى نقل كرده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مردم را به قيام جهت جماعت خواندن تراويح جمع نكرد . ولى آنچه ابن وهب از أبو هريره نقل كرده است كه : پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم از خانه خارج شد درحالىكه مردم در ماه رمضان در مسجد نماز مىگزاردند ، آنگاه پرسيدند : اين چه چيزى است ؟ گفته شد : مردم به امامت